Adrianus van Hilvarenbeek

Betekenis van de naam Adrianus

De naam Adriaan (Adrianus) betekent: "afkomstig van, of inwoner van Adria/Hadria".
Er zijn drie redelijk bekende heiligen met die naam:
- Adrianus van Hilvarenbeek, martelaar (1528-1572);
- Adrianus VI, paus (1459-1523);
- Adrianus van Nicomedia, martelaar (vierde eeuw).

Adrianus van Hilvarenbeek, martelaar

Het zijn roerige tijden als de in 1528 geboren Adrianus van Hilvarenbeek (ook bekend als Adrianus Janszen, of Adrianus Becanus) volwassen wordt. Woorden als: tollerantie, integratie of oecumene komen in de woordenboeken nog niet voor.
Zoals vaker in de wereldgeschiedenis gaan godsdienstige geschillen hand in hand met politieke macht en de strijd om die te bemachtigen.
Trouw aan de Kerk van Rome en de Paus treedt Adrianus in het klooster van der Norbertijnen (ook wel Premonstratenzen) te Middelburg. En als Norbertijn is hij als pastoor werkzaam in Monster.
De Spanjaarden worden in 1555 de baas in de "Lage landen bij de zee". Vanuit het verre Spanje regeert Koing Philips II met harde hand.
Na de beeldenstorm van 1566 stuurt Philips de gevreesde hertog van Alva naar de Nederlanden waar hij de rust moet herstellen. Zijn Bloedraad en zijn manier van optreden, levert hem een keihard en meedogenloos imago op.
Hij heeft een hoofdrol bij het bestrijden van het protestantisme, maar ook bij het innen van de gehate belastingen.
Na enkele jaren is het grootste deel van de Nederlandse bevolking, vooral zij die naar het nieuwe geloof zijn overgegaan, de Rooms/Spaanse overheersing spuugzat. Ze zijn tevreden als een groepje vrijheidsstrijders dat zich "geuzen" noemt op 1 april 1572 de stad Den Briel verovert op het bezettingsleger.
Op 25 juni van hetzelfde jaar veroveren de patriotten ook de stad Gorkum en komen negentien uit de buurt afkomstige prietsers en religieuzen in het gevang terecht. Na enkele dagen van martelingen en beproevingen worden ze uiteindelijk op bevel van Willem van der Mark (Lumey), op 9 juli opgehangen aan de balken van een schuur.
Onder de negentien martelaren bevinden zich de beide Norbertijner monniken Adrianus van Hilvarenbeek en zijn jonge medebroeder Jacobus Lacops.
In 1675 worden de martelaren van Gorkum door paus Clemens X zalig verklaard. In 1867 volgt de heiligeverklaring, ondanks dat daartegen vanuit Nederlands Katholieke kringen fel verzet is. De Rooms Katholieken vrezen dat de tere realtie met de Protestanten die sinds 1853 aanmerkelijk is verbeterd, door deze heiligverklaring zal worden verstoord.

Afbeelding

Veelal wordt Adrianus afgebeeld samen met zijn medebroeder Jacobus Lacops.
Als lid van de orde die door Norbertus gesticht en daarom orde der Norbertijnen (of Premonstratenzen) heet, is hij altijd geheel in het wit gekleed. In de volksmond heten de monniken van deze orde daarom ook wel "Witheren". Over het witte habijt draagt hij veelal een kort wit koorhemd (superplie) met een priester stola en op het hoofd een witte bonnet.
Om de hals dragen alle 19 martelaren van Gorkum de strop.
Omdat hij trouw bleef aan het Roomse geloof draagt Adrianus in de hand een boek met daarop de drievoudige pausenkroon, de tiara, soms met twee sleutels.
Ook heeft hij soms aan zijn voeten een zak met hosties en een vaatje met wijn, omdat hij tijdens zijn gevangenschap vooral de leer over de Eucharistie heeft verdedigd tegenover de Protestanse rechters.
In de hand draagt hij ook wel de martelaarspalm. Soms zien we de martelaarskroon die hem door een Engel wordt aangereikt.

Literatuur

Jo Claes e.a.: Sanctus, meer dan 500 heiligen herkennen, pag. 259;
Ludo Jongen: Heiligenlevens in Nederland en Vlaanderen, pag. 100;

Mannennamen afgeleid van Adrianus:

Aad, Aai (Fries), Ad, Ade (Fries), Aaike, Aarjen, Ad, Addie, Addy, Adri, Adriaan, Adrian (Frans), Adrie, Adrian, Adrianus (Latijn), Adrien, Adry, Ady, Andar (Hongaars), Ariaan, Arian, Arie, Ariën, Aris, Arius, Arjaan, Arjan, Arjen, Arjo, Arjon, Arko, Hadrianus (Latijn), Jaan, Jaas, Janus, Jos.

Vrouwennamen afgeleid van Adrianus:

Aaike (Fries), Addie, Addy, Adie, Adri, Adria, Adrie, Adriaantje, Adriana, Adriane, Adrianne, Adriëlle, Adriënne, AdriëtteAdy, Ariane, Adrieana, Adrie, Adrienne (Frans), Aria, Ariaantje, Ariana, Ariane, Arianna (+ Anna), Arianne, Arienne, Ariënne, Arieta, Ariëtte, Arijanna, Arika, Arigje, Arike, Arina, Arine, Arisca, Arisje,Ariska, Arita, Aritha, Arja, Arjanneke, Arjenne, Arjette, Hadriana (Latijn), Jaan. Jaantje.