Servatius

Betekenis van de naam Servatius

De naam Servatius is afgeleid van het latijnse woord 'servare' met de betekenis "behouden, reddden" en betekent dus "hij die redt".

Servatius Bisschop van Maastricht

Over het leven van de heilige Servatius is weinig bekend.
Wel weten wij dat hij een van de eerste geloofsverkondigers van Nederland is.
Servatius ook wel Serbatios is volgens oude legenden afkomstig uit Armenië en zou hij afstammen van Anna, de moeder van Maria.
Omdat feiten schaars zijn, putten we meer uit legendarische verhalen.
Als Servaas oud genoeg is gaat hij in Jerusalem naar school. Als zijn studie is afgelopen wordt hij door de patriarch tot priester gewijd.
Tijdens het opdragen van de Mis wordt hij door een Engel geroepen met de woorden: "Servaas ga naar Gallië in de stad Tongeren is de bisschopszeteld vacant."
Daar aangekomen gaat hij bidden in de Onze Lieve Vrouwe kerk en ziet op het altaar de bischopsstaf die de laatste bisschop er zeven jaar eerder heeft achtergelaten. Een Engel brengt de staf naar Servatius, die hem accepteert en daarmee het bisschopsambt.
Wat wel zeker is, is zijn actieve betrokkenheid bij zowel theologische als politieke verwikkelingen van zijn tijd.
Zo is Servatius een van de felste tegenstanders van het Arianisme en bestrijdt hij deze stroming waar maar mogelijk is.
Hij wordt door de leider van het Gallische volk naar keizer Constantius II gezonden om daar voor het Gallische volk te gaan pleiten.
Zoals het vaak gaat neemt niet iedereen het hem in dank af dat hij zo duidelijk voor de waarheid uitkomt. In ieder geval vlucht Servatius vanuit Tongeren naar het huidige Nederlands Limburg en leeft daar korte tijd in een klein kapelletje buiten Maastricht.
Op 13 mei 384 is hij, volgens sommige overleveringen te Maastricht gestorven en ligt (sinds de achtste eeuw) begraven in de Sint Servaas basiliek van Maastricht.

Wat geschiedkundig vaststaat is dat Sint Servaas de tiende bisschop van Tongeren was en de eerste bisschop van Maastricht.
Hij verplaatste in de tweede helft van de vierde eeuw de bisschopszetel van Tongeren naar Maastricht.

Feestdag

Feestdag: 13 mei

Afbeelding

Afbeelding: Servatius wordt meestal afgebeeld in bisschopskleding, in de hand een sleutel die hij van Petrus ontvangen zou hebben om de hemelpoort te openen.
Ook heeft hij soms een draak aan de voeten die het Arianisme voorstelt welke 'ketterij' hij bestreden heeft.
Soms beschermt een adelaar met gespreide vleugels zijn ogen tegen de zon op een reis naar Rome, of anders is er een engel die hem begeleidt.
Als hij met klompen wordt afgebeeld is dat omdat hij daarmee zou zijn doodgeslagen.

Patroon

Patroonheilige: Servatius wordt ook wel een van de ijsheiligen genoemd samen met de heiligen, Bonifatius, Pancratius en Mamertus.
Op hun feestdagen, half mei, komt vaak nachtvorst voor, daarna zou het daarmee afgelopen zijn .
Servatius wordt aangeroepen voor het welslagen van een onderneming en tegen vorstschade, koorts, roos, verlamming, bot- en voetziekten. Hij is de schutspatroon van de schrijnwerkers (klompen) en de slotenmakers (sleutel)

Gebed

God, die aan uw volk de heilige Servatius als verkondiger van de waarheid van het Evangelie hebt geschonken;
geef, vragen wij, dat wij door de voorspraak van deze grote heilige bisschop en door de bescherming van uw goedheid tegen alle onheil worden beveiligd, en ons met een rustig gemoed steeds in uw lofprijzing verheugen,
Door christus onze Heer, Amen.

Weerspreuken

IJsheiligen Pancras, Servaas en Bonifaas, zij geven vorst en ijs helaas!
Voor Servaas geen zomer, na Servaas geen winter.
Als het op de feestdag van Servaas regent, groeit het koren tot aan de halm.
Men zegt ook: Voor nachtvorst ben je niet beschermd, tot Servatius zich ontfermt.

Literatuur

Ludo Jongen: Heiligenlevens in Nederland en Vlaanderen, pag. 61;
Honderd en een Heiligen, pag 120;
Sanctus, meer dan 500 heiligen herkennen, pag. 248;
Heiligen van Alle Tijden, pag. 401;

Voornamen

Mannennamen afkomstig van Servatius: Servaas, Servais, Servatius