Kerstmis

Betekenis van het woord Kerstmis

De benaming "kerstmis" voor het geboortefeest van Jezus van Nazareth is waarschijnlijk een samenvoeging van de woorden "Christus" en "mis" omdat op deze hoogtijdag de Eucharistie (of H. Mis)zelfs drie keer gevierd wordt, de nachtmis, de dageraadsmis en de dagmis met ieder een eigen misformulier.
Het feest is niet zo oud als men zou denken, het is zelfs niet zo groot als bijvoorbeeld het feest dat op 6 januari wordt gevierd en in onze streken de naam draagt van Drie Koningen.
In het Oosten en ook in de officiële kerkelijke liturgie heet 6 januari dan ook het feest van "de Verschijning des Heren." Er worden op die dag drie heilsfeiten herdacht uit het leven van Jezus.
Dat zijn: de aanbidding door de wijzen uit het oosten, de doop van Jezus in de Jordaan en het eerste 'wonder' op de bruiloft van Cana waar Jezus water in wijn veranderde. Toch is het kerstfeest over een groot deel van de wereld bekend en wordt het steeds vaker gevierd als een gezellig huiselijk midwinterfeest met prachtig versierde kerstbomen, veel lichtjes en vooral ook veel lekker eten.
Wel weet bijna iedereen dat op 25 december het feit wordt herdacht dat Jezus van Nazareth geboren werd te Bethlehem in Judea.
En het aloude kerstverhaal Lucas 2: 1-21
wordt op die dag veelvuldig voorgelezen.
De geboorte in de stal staat er centraal maar ook de weigering van de herbergier om Jozef en de zwangere Maria onderdak voor de nacht te verlenen. Verder de boodschap van de engelen aan de herders in het veld en hun tocht naar het kind in de kribbe.
Bij Matteüs 2: 1-23 lezen we overigens een heel ander geboorteverhaal. Het speelt zich af in een huis en er komen wijzen op bezoek en het loopt tragisch af met de kindermoord door koning Herodes.
De vrome traditie heeft van deze twee verhalen één geheel gemaakt, de vraag kan gesteld worden of dat terecht is.
Het evangelie van Johannes 1: 1-18 heeft een volkomen afwijkend geboorte verhaal, dat tijdens de dagmis van Kerstmis wordt voorgelezen.
De kernwoorden van dat verhaal zijn "Het woord is mens geworden en heeft bij ons gewoond."
Ook in de Koran kunnen we een geboorteverhaal vinden van Jezus.

Afbeelding

Er zijn ontelbare afbeeldingen bekend van het kerstgebeuren.
Schilderijen, beeldengroepen en de zo bekende stalletjes met Jozef en Maria rond de kribbe met het Jezuskind.
Veelal zijn er ook de herders met hun schapen die de pasgeborene komen eren en geschenken aanbrengen.
Verder de drie koningen uit het oosten.
De os en de ezel ontbreken zelden al zijn deze legendarische figuren helemaal niet in een van de twee kerst evangeliën te vinden.
Verder hebben ook engelen een rol.
Zo hangt er boven de kerststal vaak een engel met op een banderol de tekst: "Gloria in excelcis Deo."

Feestdag

Over bijna de hele westerse wereld wordt Kerstmis gevierd op 25 december.
In kerkelijke kringen duurt het feest drie dagen. De feestdag heeft liturgisch gezien ook een vigilie (kerstavond) en een octaaf (8 dagen vanaf de eerste kerstdag).

Gebed

(Uit de Armeense ritus) Een nieuwe bloem is heden uit de wortel van Jesse ontsproten
de dochter van David heeft de Zoon van God gebaard.
De menigte der engelen en het hemels leger daalde uit de hemel met de Koning, de eniggeboren Zoon.
Zij zongen en spraken:
"Deze is de Zoon van God. Laat ons allen zeggen: Juicht, hemelen, en verheugt u, fundamenten der wereld; want de eeuwige God is op aarde verschenen en heeft met de mensen verkeerd om onze zielen te redden."

Martyrologium Romanum:

Anno a creatióne mundi, quando in princípio Deus creávit cælum et terram, quínquies millésimo centésimo nonagésimo nono: A dilúvio autem, anno bis millésimo nongentésimo quinquagésimo séptimo: A nativitáte Abrahæ, anno bis millésimo quintodécimo: A Moyse et egréssu pópuli Israël de Ægypto, anno millésimo quingentésimo décimo: Ab unctióne David in Regem, anno millésimo trigésimo secúndo; Hebdómada sexagésima quinta, juxta Daniélis prophetíam: Olympíade centésima nonagésima quarta: Ab urbe Roma cóndita, anno septingentésimo quinquagésimo secúndo: Anno Impérii Octaviáni Augústi quadragésimo secúndo, toto Orbe in pace compósito, sexta mundi ætáte, Jesus Christus ætérnus Deus, æterníque Patris Fílius, mundum volens advéntu suo piíssimo consecráre, de Spíritu Sancto concéptus, novémque post conceptiónem decúrsis ménsibus.
(Hic vox elevatur, et omnes genua flectunt:)
in Béthlehem Judæ náscitur ex María Vírgine factus Homo.
(Hic autem in priori voce dicitur:)
Natívitas Dómini nostri Jesu Christi secúndum carnem.

In het Nederlands:
25 december:
In het jaar 5199 vanaf de schepping van de wereld toen God in het begin hemel en aarde schiep; in het jaar 2957 na de zondvloed; in het jaar 2015 na de geboorte van Abraham; in het jaar 1510 nadat Mozes het volk van Israël uit Egypte leidde; in het jaar 1032 nadat David Koning werd; in de 65ste week volgens de profetie van Daniël; In de 194ste olympiade; in het jaar 752 na de stichting van Rome; in het 42ste regeringsjaar van Octavianus Augustus, toen heel de wereld in vrede was; in de zesde eeuw van de wereld: werd als Zoon van de eeuwige Vader, in het verlangen heel de wereld te heiligen door erin neer te dalen, en negen maanden na de ontvangenis van de Heilige Geest,:
(in het koorgebed gaat de voorlezer nu over op een hogere toon zingend, terwijl allen in het kor neerknielen:)
Jezus Christus geboren in Bethehem van Juda uit de Maagd Maria, en is Hij mens geworden.
DE GEBOORTE van onze Heer Jezus Christus op vleselijke wijze.

Weerspreuken

Links

Voornamen

Mannennamen die enig verband hebben met kerstmis:
Christiaan, Christian, Kerst, Kersten, Natali, Noël, Noel.

Vrouwennamen die verband houden met Kerstmis:
Christiane, Christianne, Christin, Christina, Christine, Kerstin, Kerstje.