Kerstmis

Betekenis van het woord Kerstmis

De benaming "kerstmis" voor het geboortefeest van Jezus van Nazareth is waarschijnlijk een samenvoeging van de woorden "Christus" en "mis" omdat op deze hoogtijdag de Eucharistie (of H. Mis)zelfs drie keer gevierd wordt, de nachtmis, de dageraadsmis en de dagmis met ieder een eigen misformulier.
Het feest is niet zo oud als men zou denken, het is zelfs niet zo groot als bijvoorbeeld het feest dat op 6 januari wordt gevierd en in onze streken de naam draagt van Drie Koningen.
In het Oosten en ook in de officiële kerkelijke liturgie heet 6 januari dan ook het feest van "de Verschijning des Heren." Er worden op die dag drie heilsfeiten herdacht uit het leven van Jezus.
Dat zijn: de aanbidding door de wijzen uit het oosten, de doop van Jezus in de Jordaan en het eerste 'wonder' op de bruiloft van Cana waar Jezus water in wijn veranderde. Toch is het kerstfeest over een groot deel van de wereld bekend en wordt het steeds vaker gevierd als een gezellig huiselijk midwinterfeest met prachtig versierde kerstbomen, veel lichtjes en vooral ook veel lekker eten.
Wel weet bijna iedereen dat op 25 december het feit wordt herdacht dat Jezus van Nazareth geboren werd te Bethlehem in Judea.
En het aloude kerstverhaal Lucas 2: 1-21
wordt op die dag veelvuldig voorgelezen.
De geboorte in de stal staat er centraal maar ook de weigering van de herbergier om Jozef en de zwangere Maria onderdak voor de nacht te verlenen. Verder de boodschap van de engelen aan de herders in het veld en hun tocht naar het kind in de kribbe.
Bij Matteüs 2: 1-23 lezen we overigens een heel ander geboorteverhaal. Het speelt zich af in een huis en er komen wijzen op bezoek en het loopt tragisch af met de kindermoord door koning Herodes.
De vrome traditie heeft van deze twee verhalen één geheel gemaakt, de vraag kan gesteld worden of dat terecht is.
Het evangelie van Johannes 1: 1-18 heeft een volkomen afwijkend geboorte verhaal, dat tijdens de dagmis van Kerstmis wordt voorgelezen.
De kernwoorden van dat verhaal zijn "Het woord is mens geworden en heeft bij ons gewoond."
Ook in de Koran kunnen we een geboorteverhaal vinden van Jezus.

Afbeelding

Er zijn ontelbare afbeeldingen bekend van het kerstgebeuren.
Schilderijen, beeldengroepen en de zo bekende stalletjes met Jozef en Maria rond de kribbe met het Jezuskind.
Veelal zijn er ook de herders met hun schapen die de pasgeborene komen eren en geschenken aanbrengen.
Verder de drie koningen uit het oosten.
De os en de ezel ontbreken zelden al zijn deze legendarische figuren helemaal niet in een van de twee kerst evangeliën te vinden.
Verder hebben ook engelen een rol.
Zo hangt er boven de kerststal vaak een engel met op een banderol de tekst: "Gloria in excelcis Deo."

Feestdag

Over bijna de hele weld wordt Kerstmis gevierd op 25 december.
In kerkelijke kringen duurt het feest drie dagen. De feestdag heeft liturgisch gezien ook een vigilie (kerstavond) en een octaaf (8 dagen vanaf de eerste kerstdag).

Gebed

(Uit de Arameense ritus) Een nieuwe bloem is heden uit de wortel van Jesse ontsproten
de dochter van David heeft de Zoon van God gebaard.
De menigte der engelen en het hemels leger daalde uit de hemel met de Koning, de eniggeboren Zoon.
Zij zongen en spraken:
"Deze is de Zoon van God. Laat ons allen zeggen: Juicht, hemelen, en verheugt u, fundamenten der wereld; want de eeuwige God is op aarde verschenen en heeft met de mensen verkeerd om onze zielen te redden."

Weerspreuken

Vigilie van Kerstmis(24 december): Heilig avond schoon en klaar, vult de schuur het volgend jaar.

Kerstmis: Is het met Kerstmis nog niet koud, dan vraagt de winter om veel hout.
Kerstmis met een groen kleed, 't voorjaar houdt wit gereed.
Als met Kerstmis de muggen zwermen moet ge met Pasen uw get verwermen.
Is er wind in de Kerstdagen, dan zullen de bomen veel vruchten dragen.
Met Kerstmis sneeuw belooft met Pasen klaver.

Voornamen

Mannennamen die enig verband hebben met kerstmis: Christiaan, Christian, Kerst, Kersten, Natali, Noël, Noel.

Vrouwennamen die verband houden met Kerstmis: Christiane, Christianne, Christin, Christina, Christine, Kerstin, Kerstje.