Margaretha (Margriet)

Betekenis van de naam Margaretha

De betekenis Margaretha kan uit het Grieks 'Μαργαριτης' = "Parel" komen. Maar waarschijnlijk gaat de naam terug op het Babylonische 'mar galliti' = "dochter van de zee" of "kind van het licht".

Margaretha van Antiochië

De heilige Margaretha van Antiochië (in Pisidië) is een heilige waarvan meer legenden dan geschiedkundige feiten bekend zijn.
Het verhaal (samengesteld uit een paar oude legenden) vertelt dat zij door haar vader, een heidens priester, tijdens de christen vervolgingen van keizer Diocletianus in de vierde eeuw is verstoten.
Dit omdat ze weigert te trouwen met de Romeinse stadsprefect Olybrius, die in haar ogen een heiden is. Olybrius laat dit niet op zich zitten. Hij smijt Margaretha in de gevangenis en laat haar martelen.
Maar Margaretha geeft geen krimp en blijft trouw aan haar geloof.
Vervolgens raakt ze in een verbitterd gevecht met de duivel, evenals haar mannelijke tegenhanger Sint Joris, en overwint in dat gevecht.
Na vele andere wonderbaarlijke gebeurtenissen zou zij tenslotte in 307 onthoofd zijn.
In het Oosten wordt zij al vroeg vereerd.
In het Westen is ze pas populair sinds de zevende eeuw.

Patrones

Ze is een van de zogenaamde hoofd- of noodhelpsters die speciaal wordt aangeroepen bij zwangerschap en bevalling.
Tevens is ze de patrones van de boerenstand en van de oogst.
In Friesland was de kerk van Boksum aan haar toegewijd.

Feestdag

Haar feestdag word nog altijd gevierd op 20 juli (Sint Margriet)
Deze dag heeft een folkloristische betekenis, bij regen op die dag kondigt dat een regenperiode van zes weken aan.

Gebed

God, die ook aan het zwakke geslacht de zege van het martelaarschap hebt geschonken;
verleen goedgunstig dat wij, die de heilige martelares Margaretha gedenken, tot U mogen opgaan door haar voorbeeld te volgen.
Door Christus onze Heer. Amen.

Afbeelding

De heilige Margaretha wordt afgebeeld met een draak aan een touwtje, een kruis en een parelkrans of kroon op het hoofd (vanwege het griekse woord 'margarites' dat "parels" betekent).

Weerspreuken

Op de feestdag van Margriet (20 juli) wordt gezegd: Regen op Sinte Margriet geeft zes weken boerenverdriet.

Een leuk oud volksverhaal verklaart de weerspreuk als volgt: Christus en zijn twaalf apostelen vroegen eens onderdak voor de nacht aan Margaretha, maar zij weigerde. Haar buurvrouw voldeed wel aan het verzoek en kreeg daarvoor een beloning: het eerste werk dat zij zou beginnen zou ze zes weken achter elkaar knnen volhouden.
De buurvrouw begon na het vertrek van de gasten te spinnen en hield dat zes weken vol. Ze verdiende daarmee een aardig zakcentje.
Toen Margaretha dit hoorde nam ze zich voor de volgende keer wel aan het verzoek te voldoen. En inderdaad kwam Christus weer bij haar met zijn twaalf apostelen. De volgende ochtend ontving zij bij het vertek van de gasten dezelfde beloning als dank voor de gastvrijheid.
Margaretha zette zich achter haar spinnewiel, maar moest eerst snel nog even plassen. Het resultaat mag duidelijk zijn, ze bleef zes weken lang plassen.
Vandaar dat de weerspreuk ook wel luidt:
Sinte Margriet is een Pisgriet. Of:
Sinte Margriet houdt heur water niet.

Literatuur

Honderd en een Heiligen, pag 96;
Sanctus, meer dan 500 heiligen herkennen, pag. 66;
Heiligen van Alle Tijden, pag. 293

Voornamen

(personen met een van onderstaande namen kunnen ook de H. Rita van Cassia als patroonheilige hebben)
Vrouwennamen afgeleid van Margaretha: Ete, Greet, Greetje, Greeta, Greta, Grete, Gretha, Gré, Griet, Grietje, Grytje, Iete, Kieke, Kiki, Kikiann (+Anna), Magali, Maggie, Maggy, Magrit, Maisie, Marcha, Marga, Margaret, Margareta, Margaretha, Margarette, Margaux, Margit, Margje, Margo, Margot, Margreet, Margreta, Margriet, Margrieta, Marguerite, Margy, Marieta, Marig, Marigje, Marit, Marite, Maritte, Marjorie, Marjory, Marquerite, Marquérite,Marret, Marrit, Mattie, Mattina, May, Mea, Megan, Meggy, Merit, Meta, Metha, Mette, Metteke, Mettina, Moo, Peggy, Riet, Rita, Riteke.

Mannennamen afgeleid van Margaretha: Grietinus, Grietus, Gritus, Margarethus, Margrethus.