Stefanus

Betekenisvan de naam Stefanus

De Griekse naam Στεφανος (of Stephanus) betekent: "Erekrans, of Kroon".
Deze krans ontvingen winnaars van wedstrijden en spelen in de oudheid ten teken dat zij door de Godheid waren begunstigd.

Stephanus, diaken en martelaar

Stefanus is de eerste martelaar van het christelijk geloof. Hij is een jood. Dat (en meer) staat te lezen in de Handelingen der Apostelen hoofdstukken 6 en 7
. Onzeker is of hij van Hebreeuwse afkomst is of door een familielid vanuit een Grieks sprekend land in het Heilig land is gebracht.
Men neemt aan dat Stefanus een van de 72 leerlingen van Jezus is.
Direct na het Pinksterfeest blijkt hij volledig in de leer te zijn ingewijd. Stephanus is de eerste en belangrijkste van de zeven diakenen die door de apostelen worden aangesteld om te zorgen voor de armen en weduwen (Handelingen 6: 1-7).
Hij preekt met grote bezieling en dient de christelijke zaak onverschrokken. Dit wekt de nijd van de vijanden van het evangelie met name de leden van de Synagoge der Vrijgelatenen (of Libertijnen). Als in discussies Stephanus steeds de sterkste blijkt wordt hij slachtoffer van een samenzwering.
Aangeklaagd voor godslastering tegen God, Mozes, andere profeten en de tempel wordt hij voor het sanhedrin gesleept.
Nadat de aanklacht van valse getuigen is voorgelezen beveelt de hogepriester Caïphas hem zich te verdedigen. Dan neemt Stephanus het woord en verkondigt vrijmoedig het woord van Jezus Christus. Hij verklaart de schriften en hoe Jezus gestorven is terwijl hij de beloofde Messias is die vanaf Mozes vele eeuwen lang was aangekondigd.
Bovendien beschrijft hij een visioen dat hem is verschenen en waarbij de Zoon van de mensen zetelt aan de rechterhand van zijn Vader in de hemel.
De Joden die dit alles aanhoren ontsteken in woede en besluiten hem zonder verder proces ter dood te brengen.
Ze slepen hem de stad uit en doden hem door steniging. De mantels leggen ze neer aan de voeten van een man uit Tarsus, Saulus, die zich later bekeert en als Paulus een grote rol krijgt in de jonge christen kerk.
De laatste woorden van Stephanus zijn: "Heer Jezus ontvang mijn geest," daarna valt hij op de knieën en roept met luide stem: "Heer, reken hun deze zonde niet aan!" (Handelingen 6 en 7).

Relikwieën:

Vrome lieden begraven het lijk van deze eerste martelaar.
Zijn relikwieën worden in 415 teruggevonden bij Caphargamala in de buurt van Jeruzalem en samen met de overblijfselen van de martelaar en diaken Laurentius in een sarcofaag zijn gelegd. Die sarcofaag stond in de crypte van de kerk Laurentius buiten de muren. Een vrome legende vertelt dat toen later die sarcofaag werd heropend de heilige Laurentius op zijn zij was gedraaid om zijn oudere collega ruimte te geven.

Feestdag:

Op tweede Kerstdag (26 december) wordt de gedachtenis van de steniging van Stefanus gevierd.
Op 8 augustus wordt het terugvinden van zijn stoffelijk overschot herdacht.

Gebed

Geef ons, vragen wij, Heer, na te volgen wat wij vereren, opdat ook wij onze vijanden leren beminnen;
nu wij de heilige martelaar Stephanus gedenken, die zelfs voor zijn vervolgers wist te bidden tot onze Heer Jezus Christus, uw Zoon die met U en de Heilige Geest leeft in eeuwigheid. Amen.

Martyrologium Romanum:

Séptimo Kaléndas Januárii:
Hierosólymis natális sancti Stéphani Protomártyris, qui a Judæis, non longe post Ascensiónem Dómini, lapidátus est.

In het Nederlands:
26 december:
Te Jeruzalem geboortedag ten hemel van de heilige Stefanus, de eerste martelaar die door de Joden gedood werd door steniging kort na de Hemelvaart van de Heer.

Afbeelding:

Afbeeldingen tonen Stefanus gekleed als diaken met dalmatiek (hoewel hij dit kledingstuk uit latere tijd nooit zal hebben gedragen), de martelaarspalm in de hand en ook wel stenen dragend.

Patroon

Stefanus wordt vereerd als patroon van de diakenen.
Maar ook de kuipers, koetsiers, metselaars, kleermakers, wevers, steenhouwers en timmerlieden beschouwen hem als hun beschermheilige.
Hij wordt aangeroepen bij hevige hoofdpijn, blaasstenen en steken in de zijde.
Bij de boeren is hij geliefd als beschermer van de paarden.
Op sommige plaatsen wordt op zijn feestdag nog altijd gewijd water en zout en aan de paarden voorgezet.

Relikwieën

Na het terugvinden worden de relikwieën over de hele wereld verspreid. Zo zegt Augustinus dat in Hippo beenderen van de heilige worden bewaard.
Te Ancona in Italië zijn volgens de overlevering lange tijd stenen bewaard die gebruikt zouden zijn bij de steniging.

Voornamen

Mannen namen afgeleid van Stephanus:
Stef, Stefan, Stefanie, Stefano (Italiaans), Stefanus, Steffie, Stephan (Duits), Stephani, Stephanie (Vlaams), Stephen (Engels), Steve (Engels), Steven, Stevo.

Vrouwen namen afgeleid van Stephanus:
Stee, Stefanie, Steffie, Steffina, Stephani, Stephanie (Frans).