Martinus

Betekenis van de naam Martinus

De oorspronkelijk Latijnse naam Martius is afkomstig van de god van de oorlog: 'Mars'.
Martinnus is er een afleiding van en betekent dus "van Mars" of "de kleine krijgshaftige."

Martinus, Bisschop

De Heilige Martinus wordt omstreeks 316 geboren als de zoon van een heidens magistraat in Sabaria een Romeinse vesting, in het huidige Hongarije.
Op vijftien jarige leeftijd wordt hij ingelijfd in het Gallische huurleger.
Hij laat zich op achttien jarige leeftijd dopen en verlaat 'zo spoedig mogelijk' het leger. Hij zegt dan tegen de keizer: "Tot nu toe heb ik U gediend; laat mij nu God dienen."
Voor die tijd zou het bekende wonder met de mantel plaats gevonden hebben. Als hij op een koude winterdag te paard de stadspoort van Amiens nadert, ziet hij een halfnaakte bedelaar die hem op de knieën een aalmoes vraagt. Martinus heeft echter geen geld en trekt daarom kordaat zijn zwaard en snijdt er zijn rode soldatenmantel mee in twee stukken, de helft geeft hij aan de naakte bedelaar.
De volgende nacht verschijnt Christus aan Martinus, gehuld in de helft van de mantel die de arme gekregen had.
Tot de Engelen die Christus omringen zegt Hij:"Martinus, hoewel nog slechts doopleerling, heeft Mij met deze mantel bekleed." (vergelijk: Matteüs 25: 31-40)
Martinus vestigt zich later bij Poitiers in Frankrijk waar hij buiten de stad voor zichzelf een kluizenaarswoning bouwt. Om de armen in zijn omgeving te kunnen helpen laat hij bewust een glansrijke carrière voorbijgaan en gaat steeds zeer eenvoudig gekleed.
In 371 wordt hij door de meerderheid van het volk en de geestelijken, tegen zijn wil in, tot bisschop van Tours gekozen. Niettemin blijft hij de eenvoudige leefwijze van de monniken trouw.
Reeds kort na zijn dood in 397 vereert het volk hem als een geliefde heilige die altijd het arme volk heeft beschermd en geholpen.

Afbeelding

De Heilige Martinus wordt soms afgebeeld als bisschop met staf en mijter.
Maar meestal gekleed als soldaat die, al dan niet te paard, met zijn zwaard zijn soldatenmantel in twee stukken snijdt en de helft aan een bedelaar schenkt.

Feestdag

Nog altijd zijn er op de feestdag van Sint Maarten, 11 november in Nederland bepaalde volksgebruiken zoals het rondgaan met gekleurde lampions.

Patroon

Sint Maarten, de man die de helft van zijn mantel aan een arme wegschonk, geldt als de beschermer van bedelaars en mensen aan de zelfkant van de samenleving.
Tegelijkertijd is de heilige de patroon van kleine middenstanders, kleermakers, wijnbouwers en wapensmeden, alsmede van alle wapendragers, soldaten dus.
Ook zijn er nog verschillende kerken aan deze heilige toegewijd zoals in Sneek, Franeker, Bolsward, Kollum en Bergum.

Gebed

Heer, welzalig is uw belijder en wonderdoener Martinus, die de armen indachtig is geweest en zo tot het opperste loon verdiende te komen;
hij is behouden gebleven op de dag des onheils, omdat hij door U, Heer, werd bijgestaan.
Geef ons, op zijn voorspraak, dat wij op het zien van onze naaktheid tot de schaduw van uw beschutting onze toevlucht nemen en dat wij zo met de gave van deugden worden bekleed, dat wij de deelgenoten mogen worden van hem, aan wie wij in vrome herinnering denken.
Door Christus onze Heer. Amen.

Voornamen

Mannennamen afgeleid van Martinus: Maarten, Maarten-Jan (+Johannes), Maerten, Mart, Martan, Marten, Martenjob (+ Job), Martien, Martijn, Martijntje, Martin, Martinus, Martyn, Martzen, Mathijn, Mathyn, Matijn, Mattyn, Morten, Tino, Tinus, Tiny, Tyn.

Vrouwennamen afgeleid van Martinus: Maartine, Maartje, Marte, Martine, Tiny.

Weerspreuken

Sinte Maarten zit met dank, toch reeds op de kachelbank.
Is er met St Maarten nog loof aan de bomen, dan mag men van een strenge winter dromen.
Als met St Merten de ganzen op 't ijs staan, moeten ze met Kerstmis door het slijk gaan.
Is het donker op St. Martijn, zo zal het een zachte winter zijn.

Literatuur

Butler H.L., Heiligen Levens pag: 161;
Honderd en een Heiligen, pag 101 heiligen,;
Sanctus, meer dan 500 heiligen herkennen, pag. 19;
Heiligen van Alle Tijden, pag. 316;
Sulpitius Severus heeft een boekje over Hem geschreven: "het leven van de Heilige Martinus" Erg betrouwbaar is het niet want hij laat Martinus veel wonderen doen die erg veel lijken op die van andere heiligen. Veel nu nog levende legenden zijn door deze schrijver in omloop gebracht.

Links

Utrecht en Martinus. Martinus Parochie te Gendt.