Johannes

Betekenis van de naam Johannes

Het woord komt uit het Hebreeuws en betekent: "God kent genade".

Johannes Apostel en Evangelist

Johannes is de zoon van Zebedüs en Salome en een broer van Jakobus de meerdere.
Als visser op het meer van Genesaret wordt hij door Jezus geroepen en als apostel aangenomen.
Voor die tijd is hij al leerling bij Johannes de Doper.
De apostel Johannes is de bijzondere vriend van Jezus.
Hij mag tijdens het laatste avondmaal naast Hem zitten Joh 13, 23.
Onder het kruis vinden we hem samen met Maria, de moeder van Jezus, terwijl alle andere apostelen en leerlingen op de vlucht zijn gegaan. Joh 19, 25-27.
Met de woorden "Zoon zie daar uw moeder, moeder zie daar uw zoon," geeft de stervende Jezus hem een bijzonder plaats in de gemeenschap die het op dat moment zo zwaar te verduren heeft
Samen met Petrus preekt hij na het Pinksterfeest in Samaria en Jerusalem, Hand. 1,14.
Later preekt Johannes in Klein Azië en Ephese.
Te Rome wordt hij onder Domitianus te Rome gemarteld bij de Latijnse poort, waar hij in een vat kokende olie wordt gezet.
Hij schrijft een bijzonder mooi evangelie dat heel duidelijk afwijkt van de andere drie evangeliën die omdat ze zoveel op elkaar lijken de synoptice evangeliën worden genoemd.
Ook schrijft Johannes brieven en heel bekend is zijn toekomstdroom in "het boek van de Openbaring". Hij zet zichzelf in dat boek neer als onze broeder die met geduld en leidzaamheid in ballingschap zijn boek schrijft. Hij schrijft om het woord van God overal bekend te maken en nog altijd wordt het boek beschouwd als de afsluiting van het nieuwe testament.
Zoals het eerste boek van de bijbel (Genesis) vertelt hoe de mens het Paradijs moet verlaten, zo beschrijft Johannes de terugkeer van allen die dorst hebben naar het herstelde Paradijs, naar de plaats waar zij hun dorst kunnen lessen.
Hij is waarschijnlijk het oudst geworden van alle apostelen.
Hij sterft niet als martelaar maar wordt naar Patmos verbannen waar hij op hoge leeftijd sterft rond het jaar 100.

Afbeelding

Op afbeeldingen vinden we Johannes met aan zijn zijde de adelaar, het symbool van zijn evangelie.
Vaak schildert men hem af al jonge man zonder baard maar ook wel als grijsaard op het eiland Patmos.
Soms heeft hij een kelk in de hand waaruit een gifslang omhoog kronkelt dit in verband met een gifwonder. De legende vertelt dat de heidense priester Aristodemus hem uitdaagde om de gifbeker te drinken. Eerst liet men twee ter dood veroordeelden van de beker drinken, zij stierven ter plaatse. Daarna nam Johannes de beker, maakte er een kruisteken over en dronk, maar hem overkwam niets. De piester Aristodemus liet zich terstond dopen.
Ook heeft hij wel een vat (hete) olie bij zich, omdat hij daarin gemarteld zou zijn.

Feestdag

De kerkelijke feestdag wordt gevierd op 27 december.

Gebed

Heer, wij weten dat er grote vrede is voor wie uw Naam liefhebben en dat er bij hen geen ergernis te vinden is.
Tot deze mensen behoorde uw apostel Johannes, die uit uw hart eeuwige bronnen van liefde mocht putten, en die ons allen vermaant, dat wij niet alleen met woorden moeten liefheben, maar met werken en in waarheid.
Door hem onderwezen smeken wij U, Zoon van God, ons te laten vervullen wat hij aankondigt, ons te laten voelen wat hij zelf heeft gevoeld, ons helpt U te beminnen zoals hij U heeft liefgehad en ons lief te hebben zoals wij weten dat U hem hebt bemind;
opdat wij mogen leven in vrede en in de overvloed van uw zegeningen.
Amen

Patroonheilige

De evangelie schrijver werd door veel ambachtslieden die met schrijven te maken hebben als patroon vereerd. Bijvoorbeeld: bibliotecarissen, schrijvers, uitgevers, lettergieters etc.
Omdat hij in een vat kokende olie werd gedompeld, zonder daaraan te sterven, is hij ook patroon van blikslagers, kaarsenmakers en glazenmakers.
Zijn verleden als visser maakte hem tot patroon van b.v. visverkopers en mandenmakers.
Als beschermheilige werd hij aangeroepen voor men op reis ging en als bescherming tegen vergiftiging, epilepsie en brandwonden.

Spreekwoorden

Het is Johannes, zolang er wijn in de kan is.
Als de wijn uit is, zeggen ze dat Jan een guit is.
Hij is boven Jan (Hij is er weer boven op).
Veel schamepere opmerkingen over personen of zaken worden met de naam Jan aangegeven:
Het is een Janboel;
Jan Salie, of Jan Hen (Sukkel);
Jan Rap en zijn maat;
Huishouden van Jan Steen;
Hij heeft zich er van afgemaakt als een Jantje van Leiden;

Literatuur

Butler H.L., Heiligen Levens pag: 182;
Honderd en een Heiligen, pag 77;
Sanctus, meer dan 500 heiligen herkennen, pag. 14;
Heiligen van Alle Tijden, pag. 247;

Voornamen

Mannennamen afgeleid van Johannes of Johannes de Doper: Allian (+Allan), Berend-Jan (+Berend), Derkjan (+ Diederik), Django, Ernstjan (+Ernst), Evan, Evertjan (+Evert), Geert-Jan (+Geert), Gerjan (+Gerard), Gerjo, Gertjan (+Gerard), Gianni, Giovanni, Han, Hanne, Hannes, Hanno, Hans, Hans-Peter (+Petrus), Hansko, Hanso, Harjan (+Harry), Harmjan (+Herman), Has, Haske, Hennes, Hens, Herjan (+Herman), Ian, Iwan, Jaentien, Jan, Jan-Jaap (+Jakob), Jan-Kees (+Cornelis), Jan-Maurits (+Maurits), Jan-Paul (+Paulus), Jan-Willem (+Wilhelmus), Janco, Jane, Janke, Janko, Jannai, Jannen, Jannes, Jannesjan, Jannis, Jannick, Janno, Jánoch, Janocha, Janpaul (+Paulus), Jans, Janse, Jante, Tantinus, Janus, Janwalter (+Walter), Jany, Jean, Jeane, Jean-Luc (+Lucas), Jean-Paul (+Paulus), Jeen, Jehan, Jehannes, Jen, Jene, Jeng, Jenke, Jenne, Jenneke, Jennis, Jennius, Jenno, Jens, Jense, Jensen, Jente, Jentje, Jentse, Jentsen, Jentsje, Jevon, Jewan, Jo, Joannes, Johan, Johann, Johannes, John, Johny, Jon, Jons, Jony, Joop, Jowan, Juan, Juanito, Junus, Nino, Sjang, Sjeng, Sjonny, Wanne, Wannes.

Vrouwennamen afgeleid van Johannes of Johannes de Doper: Dinja (+Dina), Djo, Djoke, Elian (+Eli), Elianne (+Eli), Geanne, Gerjanne (+Gerard), Gianne, Giovanna, Hanke, Hanna, Hannalore (+Eleonora), Hanne, Hanneke, Hannele, Hanneleen (+Helena), Hannelore (+Eleonora), Hannemarie (+Maria), Hannie, Hannina, Hanny, Hans, Hansje, Hanske, Hanskje, Hâns, Hantje, Ianne, Ivanka, Jaantje, Jaentsje, Jana, Janaika, Janca, Jane, Janet, Janetta, Janette, Janice, Janiek, Janina, Janine, Janinka (+Catharina), Janique, Janis, Janita, Janka, Janke, Jankje, Janna, Janne, Jannechje, Jannegie, Jannegien, Janneke, Jannemarie (+Maria), Jannerieke (+Maria), Jannesje, Janneske, Jannet, Jannetien, Jannetje, Jannetta, Jannige, Jannie, Jannieta, Jannigje, Jannita, Jannita, Janny, Janouk, Jans, Jansje, Jantie, Jantien, Jantiene, Jantina, Jantine, Jansina, Jansje, Janske, Jant, Jantje, Jantsen, Jantsje, Jany, Jeanet, Jeanette, Jeanique, Jeank, Jeanke, Jeanne, Jeannette, Jeantsje, Jeenke, Jeentsje, Jenieke, Jenita, Jenke, Jenkjen, Jenne, Jennecien, Jennechje, Jennegien, Jenneke, Jenneken, Jennichje, Jennigje, Jenny, Jenske, Jenskje, Jent, Jente, Jentien, Jentine, Jentje, Jents, Jessie, Jewa, Jo, Joan, Joanieke (+Anna), Joanita, Joanna, Joanne, Jogien, Johanna, Johanneke, Johanneske, Johantsje, Jojanneke, Jojet (+Hendrik), Joke, Jolette (+Alette), Jolina, Jomina (+Wilhelmus), Jonna, Jonne, Jonneke, Joop, Jopie, Juana, Juanita, Kanna, Kanne, Majo(+Maria), Naatje, Nana, Nanie, Nanne, Netje, Netta, Nette, Nettie, Netty, Sjaan, Sjaantje, Sjanke, Sjanneke, Wanne, Wantsje, Yanaika, Yanna, Yannai, Yanniek, Yannina, Yogita.