Gertrudis

Betekenis van de naam Gertrudis

De naam is een samenstelling uit de Germaanse woorden 'gêr' = "speer" en 'thrud' = "kracht".
De betekenis is dus: "De krachtige met de speer" of "zo krachtig als een speer."

Voornamen

Vrouwennamen die afgeleid zijn van de naam Gertrudis:
Geartruda, Geartsje, Gee, Gea, Geerdine, Geertien, Geertje (of Gerardus), Geertjen, Geertrudis, Geertrui, Geertruida, Geertruide, Geeske, Ger (of Gerardus), Gerdien (of Gerardus), Geriette (of Gerardus), Gerike (of Gerardus), Gerrie (of Gerardus), Gertie, Gertje (of Gerardus), Gertraut, Gertrud, Gertruda, Gertrude, Gertrudis, Gertruida, Gertruud, Gerty, Gé, Gêëtruy, Gezina, Girtje, Girtruut, Gittje, Gittruut, Guurtruid, Keke, Kekke, Trude, Trudelien (+Lien), Trudi, Trudy, Trui, Truida, Truitje, Truke, Truud, Truus, Tula.

Gertrudis van Nijvel, maagd en abdis

Gertrudis wordt in 626 geboren als dochter van Pippijn van Landen, opperhofmeester van de koningin van Oostenrijk.
Haar moeder is de heilige Itta, die nog een andere heilige ter wereld brengt: de heilige Begga.
Gertrudis geniet een zeer godsvruchtige opvoeding.
Reeds als jong meisje is ze van plan haar maagdelijkheid in dienst van God te stellen.
Op een feest bij koning Dagobert vraagt een prins haar ten huwelijk. Maar Gertrudis weigert dat aanzoek met de woorden: "Ik heb als bruidegom gekozen de eeuwige schoonheid die de oorsprong is van de schoonheid van alle schepselen. Hij die oneindig veel rijkdommen bezit en door de engelen wordt aanbeden."
In 1640 sticht haar moeder, die dan weduwe geworden is, een klooster in Nijvel in Brabant, waar Gertrudis intreedt en op 20 jarige leeftijd abdis wordt. Zij is ijverig en voorzichtig en oogst de hoogste bewondering van de medezusters. Ze bidt veel, brengt veel dagen vastend door, ook studeert ze veel in de Heilige Schrift en laat daartoe boeken uit Rome komen.
Overigens leeft zij in de grootste armoede en geeft alles wat ze heeft aan de armen, weduwen en wezen.
Ook sticht ze veel kerken ter ere van de heiligen.
Als ze eens in een door haarzelf gestichte kerk zit te bidden voor het altaar, daalt een vlam uit de hemel tot boven haar hoofd en verlicht het hele kerkgebouw.
Totaal verzwakt door het vele vasten en waken draagt ze de bediening van het ambt van abdis op 30 jarige leeftijd over aan haar nicht Wilgetrudis. Ze bereidt zich nu voor op de dood, maar blijft streng in het vasten en ze draagt altijd een stug boetekleed waarin ze ook begraven wil worden.
Daags voor haar sterven kondigt haar raadsman aan dat ze de volgende dag door de engelen Gods voor diens troon gebracht zal worden. Stralend van geluk brengt ze de hele nacht biddend en zingend door en sterft dan in het jaar 659, 33 jaar oud.

Afbeelding

Telpatroon 32 x 24 kruisjes

OF
Telpatroon in kleur.

Telpatroon in kleur

Gertrudis wordt meestal afgebeeld als abdis met een staf waar ratten tegenop klauteren, omdat ze ooit een rattenplaag heeft beëindigd.
De kroon die ze geweigerd heeft ligt vaak aan haar voeten.
Ook heeft zij een kruis en soms een stralenkrans.

Patrones

Zij is patrones van steden als Nijvel, Geertruidenberg, Maarheze, Heerlen etc.
Ook werd zij veel aangeroepen tegen ratten- en muizen- en mollenplagen.
Tevens is ze patrones van de reizigers, groentekwekers en tuiniers (Omdat die last hebben van muizen en ratten).

Feestdag

Haar feestdag is 17 maart.

Gebed

God, die de heilige maagd Gertrudis, die U diende in blijdschap, hebt opgevoerd tot de liefde voor het hemelse en tot de hoogste toppen der deugd;
geef, vragen wij, dat wij naar haar voorbeeld en onder haar bescherming op aarde de weg van uw geboden bewandelen, en gelaafd worden door de overvloed van uw geneugten in de hemel.
Door Christus onze Heer. Amen.

Martyrologium Romanum

Nivigéllć, in Brabántia, sanctae Gertrúdis Vírginis, quae claríssimo génere orta, despíciens mundum et toto vitae suae cursu in ómnibus sanctitátis offíciis se exércens, Christum sponsum in caelis habére méruit.

Te Nijvel in Brabant Sint Gertrudis, Maagd van edele geboorte. Omdat zij de wereld verachtte, en gedurende haar hele leven allerlei goede werken verrichtte, verdiende zij dat Christus haar bruidegom is in de hemel.

Weerspreuken

Op Sint Geertruid, komt de warmte de grond uit.

Sinte Geertruid jaagt muizen en ratten de huizen uit.

St. Geertruid, die mooie bruid, blaast de snijder de kaars uit.

(De kleermaker kan voor het donker worden met zijn werk stoppen)

Literatuur

Ludo Jongen: Heiligenlevens in Nederland en Vlaanderen, pag. 35;

Sanctus, meer dan 500 heiligen herkennen, pag. 196;

Heiligen van Alle Tijden, pag. 182;

Links

Over de Gertrudis kerk in Workum.

Of de prachtige site van de Gertrudis kapel in Bergen op Zoom met o.a. afbeeldingen van de glas in lood ramen.