Joris

Betekenis van de naam Joris

Joris is een verkorte vorm van de oorspronkelijke Griekse naam Georgius ('Γεοργος'). Dit betekent "Bewerker van de aarde", "Landbouwer".

Sint Joris, martelaar

Veel is ons van de heilige Georgius (of Joris) niet bekend. Veel mensen kennen hem wel als Sint Joris met de draak.
Evenals bijvoorbeeld Sint Margriet en Sint Christoffel is hij een heilige die meer bekendheid geniet om de legenden die over hem voortleven, dan om de christelijke levenswijze die van hem overgeleverd is.
Toch heeft de Romeinse kalender hem na de "opschoning" van 1969 als martelaar gehandhaafd.
Dat vooral vanwege zijn populariteit in zowel het Oosten als het Westen.

Wat geschiedkundig van hem ongeveer vast staat is het volgende:
Hij wordt geboren in Cappadocië (een landstreek in Klein-Azië, Turkije.
Sint-Joris wordt geboren uit een christelijke familie, aan het einde van de 3e eeuw.
Zijn vader komt uit Cappadocië, zijn moeder uit Palestina.
Zijn vader, officier in het leger, sterft als Joris nog jong is. Hij gaat dan met zijn moeder naar Palestina.
Als volwassen man wordt hij net als zijn vader militair en officier in het leger van Diocletianus.
Hij ondergaat ongeveer in het jaar 303, tijdens de vervolging van keizer Diocletianus in Palestina, te Lydda de marteldood.
De meest bekende legende over de heilige Joris is die van zijn strijd met de draak.
In zijn tijd wordt het land (Libiëie) door een draak getiranniseerd. Dagelijks verslindt het monster twee schapen, die hem geofferd worden opdat hij zich rustig houdt.
Als de laatste schapen op deze manier verdwenen zijn eist de draak mensenoffers.
Als eerste valt het lot op de dochter van de koning. In bruidskleren treedt zij haar dood tegemoet. Maar Sint Joris valt de draak met een lans aan en verwond het gedrocht. Hij belooft de koning en het volk dat hij het ondier zal doden als iedereen zich door hem laat dopen. De koning en het volk gaan akkoord. Hij doodt het ondier en er zijn vier ossenwagens nodig om het kadaver op te ruimen. Op die zelfde dag laten zich 15.000 mensen dopen. Ook omtrent zijn levenseinde gaan legendarische verhalen rond. Volgens zo'n verhaal wordt de heilige Georgius in 303 door de christenvervolgers gevangen genomen en gefolterd. Hij wordt op een rad gelegd en in ongebluste kalk gedrenkt. Hij loopt echter geen letsels op.
Onder de indruk van dit wonder laat de keizerin zich dopen. Omdat ze zich tot het christendom bekeert wordt ze samen met Sint Joris op de toren van de stadsmuur onthoofd.
Dit alles zou gebeurd zijn in het beloofde land.

Feestdag

23 april is de naamdag van Sint Joris.
Op die dag wordt hij door scouting internationaal herdacht.
Lord Baden-Powell de oprichter van scouting, bewonderde Sint Joris om zijn ridderlijkheid en zijn ijver om maagden te redden.
Tegenwoordig staat Sint-Jorisdag voor de scouts in het licht van het thema goed en kwaad.

Patroonheilige

Sint Joris is Patroon van: Engeland en Catalonië; padvinders en verkenners (scouts), toeristen; boeren met hun vee; mijnwerkers, kuipers, blikmakers, zadelmakers, wapensmeden; soldaten, militairen, gevangenen, ridders en ruiters.
De heilige Joris is een van de 14 noodhelpers. Hij wordt aangeroepen om regen te krijgen.
Hij beschermt vooral tegen pest, lepra, slangenbeten, syfilis en oorziekten.
En de beschermheilige van Ridderkerk is ook St. Joris.

Afbeelding

Meestal word Georgius in harnas afgebeeld zittend op een paard, terwijl hij de draak aan zijn voeten doodt met een lans.

Weerspreuken

"Het liefst rijdt er langs de wegen, sint Joris in de regen."
"Sint Joris die de draak overwon, houdt meer van regen dan van zon."

Uitdrukkingen

"Bij Sint Joris in de kost zijn" = voor niets mee-eten.
"Joris Goedbloed" een goedaardig en zachtmoedig mens.
"Het is Joris en Trijn" van het ene uiterste in het andere vallen, nu eens zeer intiem zijn dan weer hevige ruzie hebben.

Literatuur

Mannennamen afgeleid van Joris of Georgius

Jor, Jordi, Jorge(Spaans), Jorian, Jorik, Joris, Jory, Geo (Vlaanderen), Georg (Duits), George (Engels), Georgios (Grieks), Georgius, Sjors.

Vrouwennamen afgeleid van Joris of Georgius

Jorica, Jorieke, Jorinda, Jorinda, Jorien, Jorinde (+line), Jorine, Georgette, Georgia, Gergine.