Laurentius

Betekenis van de naam Laurentius

De naam Laurentius betekende eerst: "iemand afkomstig uit de stad Laurentum, (een stad in Latium)" Later werd de naam verbonden met het latijnse woord 'Laurus' bij ons bekend als laurier en ook wel als lauwerkrans. De naam kreeg dus de betekenis: "Iemand die een lauwerkrans draagt".

Laurentius, Diaken, Martelaar

De heilige martelaar Laurentius leeft in de derde eeuw in Rome tijdens de christenvervolgingen.
Over zijn leven weten we nauwelijks iets.
Hij is geboren in Spanje en oefent in Rome het ambt van diaken uit.
We weten dat er in die tijd in Rome 46 priesters zijn, daarnaast 7 diakens en 7 subdiakens daartegenover zijn er 1500 weduwen en noodlijdenden die moeten worden bijgestaan.
De aartsdiaken Laurentius heeft naast de kerkelijk administratieve taken ook het beheer over de giften die binnenkomen voor die behoeftigen.
Een jaar voor Laurentius' dood ontneemt keizer Valerianus de christenen niet alleen het recht van vergadering, maar sluit hij hun godshuizen en verbiedt ze de eigen begraafplaatsen te gebruiken.
In 258 draagt paus Sixtus II toch het H. Misoffer op in de catacomben van Pretextatus, hetgeen dus tegen de wet van de keizer ingaat.
Sixtus wordt verraden en op 6 augustus samen met vier van de zeven diakens ter dood gebracht.
Laurentius wordt wel gevangen genomen, maar niet dadelijk ter dood gebracht. Keizer Valerianus eist van hem dat hij eerst alle rijkdommen van de kerk aan hem overhandigt. Hij bedoelt de kostbare gouden en zilveren vaten naast de heilige boeken die onder zijn hoede zijn gesteld, bovendien verzamelde de kerk toen al gelden om de armen te ondersteunen.
De keizer heeft veel geld nodig om het grote rijk te verdedigen tegen aanvallen van Germanen en andere vreemde volkeren en ook de keizerlijke eredienst kost veel geld.
Omdat de Christenen vooral voor die keizerlijke eredienst geen geld willen geven en ze door hun vrijgevigheid als rijk te boek staan, worden zij door verschillende keizers vervolgd. Het ging er dus om materieel profijt te trekken uit de vervolging van de christenen, motieven van andere aard worden daarvoor eigenlijk niet opgegeven.
Omdat Keizer Valerianus weet dat Laurentius als diaken weldoende is rondgegaan tussen de arme christenen concludeert hij daaruit dat Laurentius veel geld en goederen tot zijn beschikking moet hebben.
De keizer zet hem gevangen en eist veel geld.
Als Laurentius verlof vraagt om het gevraagde op te halen, besteedt hij zijn tijd nuttig door alles wat er is aan de armen uit te delen. Als hij met lege handen, maar met een grote groep arme mensen terugkeert bij zijn rechters verklaart hij, wijzend op de stoet van mensen: "Zie daar de schatten van de kerk."
Omdat ze hem niet geloven wordt hij gegeseld. Maar dat maakt hem niet loslippig, hij heeft trouwens niets te verbergen.
Dan wordt besloten hem op een rooster boven een vuur te folteren. Volgens een legende zou hij toen gezegd hebben: "Ik ben al gaar, keer mij om en eet me op."
Mogelijk is hij tijdens deze foltering gestorven, maar waarschijnlijker is het dat hij tenslotte onthoofd is.
De relikwie van zijn hoofd dat nog los bewaard wordt wijst daarop.
Volgens diverse, niet altijd even betouwbare, bronnen zouden de stoffelijke resten van Laurentius lange tijd samen met die van de eerste martelaar en diaken Stefanus in één sarcofaag hebben gelegen. Toen die stenen doodskist later werd geopend bleek dat Laurentius op zijn zij was gedraaid om ruimte te geven aan zijn eerbiedwaardige voorganger Stephanus. Dit voorval zou hem de eretitel "hoffelijke Spanjaard" hebben bezorgd.

Afbeelding

Telpatroon 32 x 24 kruisjes

Op afbeeldingen zie je dat Laurentius meestal gekleed is als diaken.
Hij heeft dan een dalmatiek aan dat is een soort poncho met korte mouwen, maar dan versierd met twee evenwijdige banden over de schouders. De dalmatiek is een ontwikkeling van de tuniek, die door de subiaken wordt gedragen. Dikwijls zien we bij de dalmatiek een dwarsband onder aan tussen de beide banden. Het kazuivel dat de priester draagt heeft geen twee banden maar een kruis als versiering. Verder draagt de diaken schuin afhangend een stola over de linker schouder. De priester draagt de stola zo dat zowel links als rechts van de hals de stola omlaag hangt en voor de borst gekruist wordt.
Dikwijls heeft Laurentius het rooster bij zich waarop hij geroosterd is.
Een lauwertak(!) of martelaarspalm in de hand wijst erop dat hij martelaar is.
Tenslotte heeft hij ook wel een boek, dat zou dan geen bijbelboek zijn maar een kasboek waarin de schatten van de kerk werden opgetekend. Bovendien zou Laurentius als aartsdiaken ook de zorg hebben gehad over de kerkelijke boeken en was het zijn taak de levens van de heiligen en martelaren op te schrijven.

Patroon

Laurentius is de beschermheilige van de armen en de patroon van allen die met vuur werken zoals: koks, bakkers, bierbrouwers, brandweerlieden, kolenbranders.

Gebed

Verwek, Heer, in uw Kerk de Geest, die de heilige Laurentius heeft gediend;
opdat wij, met diezelfde Geest vervuld, ons beijveren te beminnen wat hij bemind heeft, en door onze daden te volbrengen wat hij ons heeft geleerd.
Door Christus onze Heer. Amen.

Sterrenregen

De sterrenregen (officieel de Perseïdenzwerm) die rond zijn feestdag 10 augustus aan de hemel te zien is worden nog wel Laurenstranen genoemd.

Weerspreuken

Op St. Laurentius regenvlagen, 6 weken zal het water plagen.
Een schone Laurentiusdag geeft een goed honingjaar.
Wie op tijd wil rapen eten, moet St. Laurens niet vergeten.
St. Laurens wind, maakt de boekweit blind.
Als St. Laurens het hoofd goed staat, houdt men mooi weer (Friesland).

Spreekwoord

Op Laurentiusdag is het moeilijk gewassen tegen brand te beschermen.

Literatuur

Butler H.L., Heiligen Levens pag: 112;
Honderd en een Heiligen, pag 86;
Sanctus, meer dan 500 heiligen herkennen, pag. 218;
Heiligen van Alle Tijden, pag. 279;

Voornamen

Mannennamen afgeleid van Laurentius: Larry, Lars, Las, Lasse, Lau, Lauran, Lauren, Laurens, Laurent, Laurentius, Lauret, Laurian, Laurie, Laus, Lawrence, Leis, Leron, Lourens, Renzo.

Vrouwennamen agfeleid van Laurentius: Laudine (+Dina), Laura, Lauraine, Lauren, Laurentia, Laurentien, Lauressa, Lauretta, Laurette, Laurie, Laurien, Laurine, Rennie, Rens, Renske